Mawka – zły duch сzy dobry pomocnik?

„A dlaczego twoje oczy nie są zielone?
No nie, teraz zielone… a były,
jak niebo, błękitowi… O! teraz już siwe,
jak ta chmura… nie, zdaje się, czarne
czy, może, brązowe… jesteś taka niezwykła”!”
„Pieśń lasu” Łesia Ukrainka

 

Od czasów starożytnych, Ukraińcy pisali różne legendy, opowieści, historii o istotach, w istnienie których  współczesnemu człowiekowi trudno uwierzyć.  Jedną z nich jest leśna mawka.  Czy istnieje ona w rzeczywistości? – Trudne pytanie.  Odpowiedzi ludzi się rozchodzą, niektórzy wierzą w jej istnienie, a inni nie, drudzy twierdzą, że widzieli ją na własne oczy.

Kiedy pojawiła się mawka w ukraińskiej mitologii, nikt nie zna, opowieści o niej przekazywali ludzi przez pokolenia. Nazwa brzmi bardzo mile dla ucha „mawka”, „niawka„, lecz kiedy dowiesz się, co w tłumaczeniu oznacza to słowo, to twój stosunek do niego się zmieni. Według etymologii, słowo „niawka” pochodzi od prasłowiańskiej „navь” i oznacza truposz. Tak, właśnie truposz! Według wierzeń Ukraińców mawkami stawały się malutkie dzieci, które umarły niechrzczonymi albo które zamordowały ich matki. Więc, mawka to wcielenie duszy zmarłego dziecka.

Mawką może być nie tylko dziewczynka, ale i chłopaczek. Dziewczynkom zawsze przypisują światłe włosy, a chłopakom rude, i biegają oni w białym ubraniu. Może być i dorosła mawka, właśnie ich częściej opisują w literaturze. To bardzo urodziwe młode dziewczyny wysokiego wzrostu, z długimi włosami, które jest ozdobione kwiatami. One zawsze są ubrane w cienkie przejrzyste suknie. Z przodu wyglądają jak zwykłe dziewczyny, a naprawdę nie mają ani ciała, ani duszy. Przez to nie pada od nich  cień, a kiedy biegają po trawie, to ona pod nimi się nie porusza.

Według ludowych przesądów zwyczajny człowiek może spotkać mawkę nawet w życiu codziennym. Ona i sama czasem może podejść do pięknego chłopaka, zacznie z nim gadać, żartować, a kiedy ona komuś się spodoba – wabi do tańca i może załaskotać na śmierć tego, kto zwabi się jej pięknością. Mawki również mogą wabić do siebie tańcem i piosenką. Chłopak może pójść na dźwięk brzmienia tej piosenki, a mawka w ten sposób może doprowadzić jego w jakąś pułapkę czy spowodować śmiertelny wypadek. Więc, chłopacy, bądźcie ostrożni. Lecz jeśli już spotkałeś mawkę, to nie martw się, wyjście jest. Mówią, że najlepiej w takich sytuacjach pomagają czosnek i cebula. Lecz jeśli w kieszeni nie znalazło się zagubionej cebuli, to można się uratować w następny sposób: zdjąć z siebie koszulę i, wywróciwszy ją na drugą  stronę, założyć ponownie.

Najczęściej leśna mawka jest przedstawiona jako postać pozytywna i dobra. Nierzadko mawki pomagają ludziom, opiekują się bydłom, chronią ją przed dzikim zwierzem. W ogólnej charakterystyce tych istot w mitologii, w ich stosunkach z ludźmi przeważają pozytywne cechy. Mawki chronią również lasy oraz opiekują się małymi zwierzętami.

Mawka karmi wiewiórkę

Spotkać mawkę można w lesie, na polu, w górach i około wody. Tradycyjnie uważa się, że mawki żyją w lasach. Na Galicji uważają, że miejscem osiedlin mawek są Karpaty.

Mawka została opisana w utworach literackich niektórych ukraińskich pisarzy: w powieści Mychajła Kociubyńskiego „Tinie zapomnianych przodków” oraz dramacie „Pieśń lasu”, którą napisała Łesia Ukrainka. Na podstawie ostatniego utworu w 2020 roku wyjdzie film animowany dla dzieci ukraińskiej produkcji. Mavka – Dusza lasu – zakochuje się w mężczyźnie – Lukasza, i stoi przed trudnym wyborem: miłością czy obowiązek leśnego opiekuna? Misja tego projektu – przyciągnąć uwagę ludzi do problemów ekologicznych. Film można będzie obejrzeć w trzech językach: ukraińskim, rosyjskim i angielskim.

Dodaj komentarz